Constructivisme - Dada / Dadaïsme - Elementarisme - Expressionisme - Fauvisme - Futurisme - Impressionisme - Surrealisme - de Stijl / Neo-plasticisme - Suprematisme - Verisme - Purisme - Neo-classicisme - Nieuwe Zakelijkheid

De moderne kunststromingen en kunststijlen vanaf 1880 - inclusief de kunstenaars en de kenmerken in hun kunst - zijn hier beschreven in de vorm van citaten & quotes, afkomstig uit teksten van het enige boek van Jacob Bendien. Deze kunststromingen / kuntstijlen zijn cubisme / kubisme, dadaisme /Dada, elementarisme, expressionisme, fauvisme, futurisme, impressionisme, neo-classicisme, neo-plasticisme (nieuwe beelding), nieuwe Zakelijkheid, purisme, suprematisme, surrealisme, verisme, konstruktivisme.

De 16 moderne kunststromingen en hun kunstenaars worden door Jacob Bendien zowel verduidelijkt in hun verschillen als in hun onderlinge verbanden; dat is het unieke van zijn aanpak. Daarom heb ik selecties uit zijn teksten gemaakt en bied die hier aan in korte maar krachtige citaten; Deze tekst-citaten zijn goed bruikbaar voor o.a. werkstukken in het CKV, HBO of bij HOVO kunstgeschiedenis, maar natuurlijk ook voor eigen interesse in de moderne kunst.

Onder aan de pagina van elke besproken kunststroming staan links geplaatst. Deze verwijzen naar toelichtende teksten, of naar uitgebreide citaten & quotes op andere websites, die DIRECT verband houden met dezelfde kunststroming en zijn kunst en kunstenaars. Deze links zijn heel gericht bedoeld, en daardoor goed bruikbaar als aanvulling en verdieping; ze zijn dan ook zorgvuldig uitgekozen en hebben werkelijk met de betreffende kunststroming en kunststijl van doen.

In de tekstcitaten staan regelmatig aanklikbare cijfers waarmee je naar zwart-witafbeeldingen van kunst gaat die de betreffende kunststroming / kunststijl verduidelijken; de afbeeldingen van deze kunst zijn indertijd door Jacob Bendien zelf uitgekozen en hij leefde nu eenmaal in de tijd van zwartwit-fotografie.
Voor suggesties of voor opmerkingen over de bruikbaarheid van deze moderne kunststromingen / kunststijlen in citaten & quotes houd ik me aanbevolen.
Fons Heijnsbroek.

Waarom de Moderne Kunststromingen & Kunststijlen in hun kenmerken en betekenis beschreven, naar tekst van Jacob Bendien?

De moderne beeldende kunst van 1880 tot 1940 in al zijn kunststromingen & kunststijlen wordt hier helder beschreven in de vorm van korte tekst-citaten & quotes. Een korte maar treffende ‘kunstgeschiedenis-in-citaten’ zogezegd - met al de betrokken kunstenaars en hun kunst daarin. De citaten zijn ontleend aan het overzichtelijke boek ‘Richtingen in de hedendaagse schilderkunst’ van de kunstenaar Jacob Bendien.

De naam Bendien zegt waarschijnlijk niemand iets. Ook mij niet, lange tijd. Toch is Bendien 50 jaar geleden een krachtig, helder en geluid binnen de Nederlandse moderne kunsttheorie geweest.

Zo begreep Bendien als eerste diepgaand het werk van Mondriaan en schreef hij enkele uitstekende artikelen over de kunst van Mondriaan. Naast kunstenaar was Bendien ook schrijver, maar vooral een intensief kunst-beschouwer. Hij was helaas veel ziek, maar wist zijn ziekbed als kunstenaar te benutten met kijken, lezen en nadenken over de hedendaagse kunst uit zijn tijd die hem bezighield.

De naam Jacob Bendien kwam ik voor het eerst tegen in de in 2001 uitgegeven biografie van A.M. Hammacher, geschreven door Peter de Ruiter. Hier staat o.a. beschreven dat Jacob Bendien in de jaren 1920 tot 1933 een grote inspirator en leermeester was voor Hammacher, de latere directeur van het Kroller Mullermuseum, die de Nederlandse kunsttheorie tot eind vorige eeuw regelmatig met critische boeken over de moderne kunstenaars heeft verrijkt.

De belangrijkste reden om Bendien zijn woorden te re-animeren naar onze tijd is wel dat ik zijn onbekende geworden en inmiddels zeldzame boek ‘Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst’ nog kon vinden in het antiquariaat, het boek dat hij in de jaren voor zijn dood (1933) samen met mevrouw Harrenstein nog samenstelde. Het boek viel mij op omdat ik de naam Bendien herhaaldelijk was tegengekomen in de biografie over Hammacher als de grote inspirator voor Hammacher. Tijdens het lezen ervan begon ik al snel te begrijpen waarom; Bendien beschreef de kunststromingen / kunststijlen als stromingen; als een bewegend en levend gebeuren dat doorgaat en allerlei kanten opdrijft en weer overgaat in andere vormen en stromen, met kunstenaars, kunst en alles daarin. Ik begreep al gauw dat ik tot nog toe de moderne kunststromingen nooit als een ‘gebeuren’ had weten te begrijpen. Ze vormden lege dode kooitjes in mijn geest van woorden en definities. Ik vatte de moderne kunst als een verzameling concepten en manifesten op, en niet als het levende tijdelijk huis van de kunstenaars, die bezig waren nieuwe kunst te ontwikkelen.