- “Het Futurisme begint, evenals bijna elke dogmatische richting, zijn theoretische manifestatie met alle andere uitingswijzen (de andere kunststromingen met name het kubisme, fh) in slechts enkele volzinnen af te maken. Het doet dit misschien nog radicaler dan het Neo-plasticisme (= De Stijl / Mondriaan, fh) .”

- “Het hoogste goed voor de Surrealist is vrijheid. Vrijheid van denken en vrijheid van verbeelding. Dit is de enige vrijheid die ons mogelijk is. Niet om spitsvondigheden uit te denken.. ..De Surréalist streeft naar vrije verbeelding die door een vrij denken van dit soort knoeierijen is verlost.”

- “Het Futurisme is in de eerste plaats een levensleer, namelijk ingesteld op de vraag hoe het leven tot de grootst mogelijke kracht en volheid op te voeren… .Het vraagt zich slechts af: waardoor ontstaat de meeste beroering.”

- “De eerste eis van de Futuristen is de toeschouwer van zijn luie canapé vanwaar hij het schilderij op zijn gemak kan zitten bekijken het centrum van het schilderij in te trekken waar hij minder critisch maar spontaner het schilderij beleeft.”

- “Zo moeten we ons bij futuristische kunst afvragen, of wij wel in staat zijn ons aan een schilderij over te geven zonder het vooraf te becritiseren, om pas daarna onze bevindingen te beoordelen.”

- “Het Futurisme is in de eerste plaats een levensleer, namelijk ingesteld op de vraag hoe het leven tot de grootst mogelijke kracht en volheid op te voeren… .Het vraagt zich slechts af: waardoor ontstaat de meeste beroering.”

- “De Futuristen verheerlijken de oorlog zowel als de revolutie als practische instrumenten tot opvoering van het leven naar grotere activiteit. Waarom of waarvoor wordt niet gevraagd.”

- “In de traditie zien zij niets dan een rem op alle oorspronkelijk leven en beleven. ‘Brûlons les musées’ (Verbrandt de musea, fh) klinkt dan ook één van hun leuzen.. .Misschien heeft onze oververfijnde cultuur juist aan niets zozeer behoefte als aan deze jonge simpele levensmoed en overmoed.”

- “Alles wat zweemt naar vrede of harmonie is voor hen slechts een ergenis, evenals de begrippen ‘goede smaak’ en ‘maat houden’. Het leven in al zijn uitingen stellen zij boven de kunst.”

- “Hun realiteit is: auto’s, dancings, straatgevechten. De factoren van deze realiteit beconcurreren elkaar en leveren slag met elkaar in de kunstenaar, door hun emotioneel vermogen. Zo ontstaat een futuristisch schilderij, onharmonisch maar moedig en daadkrachtig.”

- “De Futuristen hebben een primitieve verering voor kwantiteit. Zij spreken over de snelheidsmogelijkheid van een automobiel met een heilig ontzag. In het gevaar verheerlijken zij de grote spanning.”

- “De Futuristen die voor alles aan hun hartstocht toegeven en deze zelfs nog opzwepen, overdrijven voor zover het het eigenlijk schilderkunstige betreft; ze overdrijven systematisch tot het uiterste.”

- “Evenals voor alle primitieve mensen is voor de Futurist leven: beweging. Hij legt hierop in zijn kunst bijzonder de nadruk. Een statisch beschouwend leven schijnt hij niet te kennen; dus bestaat het volgens hem niet. Alles wat niet beweegt is dood.”

- “Zij trekken hieruit de gevolgtrekking dat hoe meer beweging, hoe rijker leven een schilderij uitdrukt. Dit verstandelijk abstraheren en overdrijven van de beweging geeft bovendien een enigszins cerebraal (plechtig, fh) karakter aan futuristische kunst.. ..die we echter als een niet noodzakelijke afdwaling kunnen beschouwen.”

- “De werking van een lijn die ook in de natuur reeds in zekere mate buiten haar eigenlijke grens invloed uitoefent trachten zij zodanig te verhogen, dat zij in het schilderij buiten de lijst - om het eens futuristisch uit te drukken - tot in het eindeloze doorwerkt.”

- “Zo wordt het schilderij een middelpunt van naar alle richtingen uitschietende ‘krachtlijnen’ en ‘krachtvlakken’ zoals de Futuristen ze noemen. Tegenover dit centrum van overdadige krachtsuitstraling vergeet de toeschouwer zijn bezadigde kritiek. Hij wordt als het ware in het schilderij opgezogen en tot meedoen gedwongen.”

- “Het eigenlijke Futurisme toetst zich juist in alles aan het concrete leven… …Wanneer we bijvoorbeeld een man waarnemen, zien we een seconde zijn boordje, das en het onderste deel van zijn kin, en tegelijkertijd een tram die passeert. Een volgende ogenblik zien wij zijn linkeroor met enig haar en een vaas die achter hem staat.”

- “De Futurist zoekt naar… …een totaliteit van de dynamische sensaties zoals deze door het ritme van de verschillende fragmentarische impressies en hun bewegingen - of liever hun innerlijke krachten - achtereenvolgens in hem worden opgewekt.”

- “De opeenvolgende gewaarwordingen beeldt hij hoewel gelijktijdig tòch als in de tijd verlopend af.
Toch komt de futuristische synthese zoals we reeds zagen niet in oppervlakkig contact met de werkelijkheid tot stand. Ze is dikwijls hechter in de werkelijkheid gegrondvest dan de constructie van de impressionistische schilderijen.”

- “De Futurist gaat de realiteit met actieve analyse te lijf en ontleed haar in een liefst zo groot mogelijk aantal factoren. Alles wat de werkelijkheid décomponeert en dématerialiseert, zoals licht en beweging, is hem welkom. Een dravend paard heeft niet vier maar twintig poten, roept hij geestdriftig uit.”

- “Het zijn vooral de innerlijke krachten, activiteiten, ritmes en standen of houdingen die de Futurist boeien. Al deze factoren laat hij op zich inwerken. Hoe feller ze met elkaar botsen hoe liever. Alleen onderwerpen die nieuwe krachtige emoties wekken worden geaccepteerd… .Hun realiteit is auto’s, dancings en straatgevechten.”

- “In futuristische kunst speelt het onderwerp een grote rol, zonder evenwel de ruimte van de eigenlijke kunst in te perken. Ook in het Kubisme heeft de kunst plaatsruimte voor zich zelf veroverd, maar hier ten koste van het onderwerp. In de absolute schilderkunst, zoals in het Neo-plasticisme (= De Stijl, fh) is de gehele uiterlijke verschijning van de werkelijkheid als object verdwenen.”

- “Het Futurisme wil evenals de Nieuwe Zakelijkheid het onderwerp eerbiedigen. Het verwijt de Kubisten en andere modernen dat zij geen respect hebben voor het leven en voor de werkelijkheid, evenals de Nieuwe Zakelijkheid-schilders hun dit verweten.”

- “De gulzige primitieve Futurist heeft dadelijk contact met de werkelijkheid, hoewel misschien wat ruw en nuchter, als een boer met zijn bouwland.”

- “Volkomen nieuw is het vertrouwen van de Futuristen dat de beschouwer het dynamisch verband kan navoelen, zoals zij het in de werkelijkheid beleefd en in hun werk vastgelegd hebben. De Dadaïsten, (met name Kurt Schwitters, fh) zijn hierin nog verder gegaan.”

- “De ontdekking van de mystieke verhouding van de innerlijke krachten is zo’n belangrijke vondst -merkwaardig bovendien voor nuchtere primitieven als de Futuristen - dat het Futurisme reeds hierom alleen op meer erkenning aanspraak mag maken dan het over het algemeen ten deel is gevallen.”

- “Het Dadaïsme toont veel overeenkomst met het Futurisme. Beide trachten de toeschouwer - zij het ook ieder op een geheel eigen wijze- tot meedoen aan te zetten. Beide streven naar een innig contact met het dagelijkse leven, en beide verzetten zich tegen de gangbare goede smaak.”

- “Ook zijn ze beide destructief. Het Futurisme alleen uiterlijk. Het Dadaïsme is dieper; het wil ook onze innerlijke, geestelijke en morele constructies omverwerpen.”

- “In Holland is het Futurisme evenals vele andere moderne richtingen nooit ook maar enigszins tot zijn recht gekomen.”

(N.B: Wat betreft de rebelsheid en de dynamische opbouw van het geschilderde beeld in het schilderij ziet Jacob Bendien veel overeenkomst tussen het Futurisme en het dynamische Elementarisme van Theo Van Doesburg; redactie)

aanvullende websites over het Italiaanse Futurisme & de Futuristen kunstenaars

Nederlandstalig

- korte beschrijving van het Futurisme op de Nederlandse Wikipedia, met links naar enkele Futuristische kunstenaars.

- de schilderkunst van het Futurisme, met veel feiten en Futuristische manifesten

- korte beschrijving van het Russische Futurisme

Engelstalig

- Futurism founder Filippo Marinetti, his artist quotes on the Futurism art movement and futurist art by Marinetti, in English

- Giacomo Balla, his artist quotes on Futurism art and painting, by futurist Balla

- Carlo Carrà, his artist quotes on Futurism art and the art movement, by Carrà

- Umberto Boccioni, his artist quotes on Futurism art and movement, by Boccioni

- Gino Severini, his artist quotes on Futurism art and painting, by Severini

- Luigo Russolo, his artist quotes on Futurism art and the futurist movement, by Russolo