FAUVISME & DE FAUVE
kenmerken, betekenis, feiten en definitie van de fauvistische kunst en de Fauvisten kunstenaars
Fauvisme kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek “Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst” van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam 1935 // selectie, redactie: Fons Heijnsbroek 2003/11
* voor verdere informatie over het Franse Fauvisme, zie links onder aan de pagina
Kenmerken, definitie en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming, naar Jacob Bendien
- “Het Fauvisme is de eerste richting (in de kunst, fh) die het zwaartepunt van de voorstelling naar het schilderen zelf, naar het lijnen- en kleurenspel verlegde en is hierdoor één van de baanbrekende richtingen geweest in de moderne schilderkunst.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Matisse gaat zelfs zover met te zeggen: ‘Bij het bekijken van een schilderij moet men vergeten wat het voorstelt’. Waar het op aankomt is alleen de kwaliteit van het sentiment, zoals zich dit in het spel van de middelen uitdrukt.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Voor een Fauve moet een schilderij niet alleen de heerlijkheid van het leven tot uitdrukking brengen maar het moet tevens op zichzelf een sieraad zijn in elke omgeving. Liefst ook bij elke behoorlijke belichting, en zowel van dichtbij als op grote afstand.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Het Fauvisme is de voortzetting van het Impressionisme. De lichte vrijheid en blijmoedigheid die we zo dikwijls in impressionistische kunst aantreffen vinden we ook in het Fauvisme, maar dan in nog hogere mate. Deze eigenschappen zijn door het Expressionisme en het Cubisme wel zeer miskend. Het zware Expressionisme ziet hierin slechts - en niet geheel ten onrechte - gebrek aan ernst, het strenge Cubisme eerder bandeloosheid.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De Fauves zoeken geen laatste waarheden zoals bijvoorbeeld de Neo-plastici (o.a. Mondriaan en Van Doesburg, f.h.) en de Expressionisten, maar zij willen slechts schilderijen scheppen die het leven vermooien en veraangenamen.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Zij houden van orde die ons helpt het leven gemakkelijk te genieten, maar niet van orde zoals die van het Kubisme onder andere, die ons dwingt alles op een bepaalde manier te bezien… .Zij schilderen alleen om het genot van het schilderen zelf.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “In tegenstelling tot het Impressionisme dat slechts arrangeert, wil het Fauvisme componeren. Toch gaan ook de Fauves uit van de werkelijkheid. Zowel de Fauve als de Cubist verwerken haar niet alleen schilderkunstig maar bezien haar ook als zodanig. ‘Ik kan niet onderscheiden tussen het gevoel dat ik heb van het leven en de wijze waarop ik het weergeef’, zegt “Matisse.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Maar toch heeft de Fauve natuurgevoel, de Cubist niet. Voor beiden bestaat de werkelijkheid alleen uit schilderkunstige elementen; voor de Cubist echter alleen uit elementen die door de geest geconstrueerd kunnen worden, zoals kubussen, kegels, geometrische vlakken enz, maar voor de Fauve uit elementen die tegelijk zijn zinnelijke liefde voor de natuur tot uitdrukking brengen.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De Fauve is een echte levensgenieter. Hij ziet het leven als een groot festijn. In zijn uitbeelding stoort de Fauve zich niet aan de realiteit van de afzonderlijke dingen, maar geeft ze in het schilderij de kleur en de vorm die door de compositie wordt vereist. De dingen hebben slechts waarde als klank in de muzikale compositie van het geheel, als moment in de zich ontwikkelende melodie.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Wanneer in een schilderij een paard dat daar is aangebracht, in plaats van grauw zoals het in de werkelijkheid toevallig is, terwille van de compositie om een blauwe of groene kleur vraagt, dan zal de Fauvist het zonder het minste gewetensbezwaar in deze kleur schilderen.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De Fauve vindt het evenmin noodzakelijk dat de kleur van een voorwerp precies op de plaats geschilderd wordt waar ook zijn vorm zich bevindt. Als de compositie het verlangt schildert hij de kleur tot ver buiten de contour. Zo Dufy bijvoorbeeld. Dit verhoogt de luchtige losheid van het schilderij.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Noemden we de expressionistische kunst dikwijls christelijk, de kunst van de Fauve is altijd heidens… .Wat hun verfijnde smaak bekoort, interesseert hen. Bloeiend vrouwennaakt, zuidelijke zonnige landschappen, rustig diepblauwe zeegezichten zijn hun geliefkoosde onderwerpen.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De Fauves beschouwen hun onderwerpen met voorzichtig genietende objectiviteit. Lijnen in de natuur zijn voor hen dan ook dikwijls verstandslijnen, die echter met uiterste gevoeligheid op het schilderij worden aangewend en gevoelig, spontaan voorgedragen. In deze voordracht komt het handschrift van de kunstenaar zo volledig tot uiting als bij geen enkele andere richting het geval is.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Het is of de Fauve zijn eigen gevoelsuitstorting met welgevallen beziet, of hij nog eens beschouwend geniet van zijn genieten.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De kleuren worden meestal tot zo helder en éclatant mogelijke schoonheid gebracht. Deze schoonheid bij de Fauve is echter van geheel andere aard dan die van de kleuren in de natuur. Matisse verklaart nadrukkelijk dat hij met de natuur niet wil wedijveren in het produceren van licht… .Wanneer dit zijn bedoeling was, dan zou hij een lamp achter zijn schilderijen plaatsen.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De fauvistische vormgeving is groot, rustig, duidelijk en dikwijls geheel of nagenoeg geheel vlak, om de werking op de toeschouwer niet te versnipperen of te vervagen maar zo doordringend mogelijk te maken.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De ruimte in fauvistische schilderijen is leeg; zij is symbolische ruimte, wijdheid van gevoel. Deze ruimte wordt meestal door ijle, heldere neutrale kleuren weergegeven. Soms ook worden delen van het schilderij onbeschilderd gelaten… .In deze ijle ruimte nu zijn de dikwijls massale kleurvlakken en sterk levende lijnen aangebracht en dringen met intense kracht diep in ons gevoel door, zonder ons evenwel in een zware greep gevangen te houden.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De Fauves hebben een voorliefde voor sterke en rijk-gevariëerde contrasten, zowel in kleur als in lijn en wijze van vlakvulling; wanneer Matisse een liggend naakt schildert tegen een achtergrond van verticaal gestreept behang, dan is de vrouw voor hem niet zozeer een psychologisch probleem, maar een ritmisch golven van passieve horizontale lijnen tegen de rechte staande strepen van de achtergrond.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Psychologie, perspectief, modelé, constructie komen op de tweede plaats. Vooraan staan ritme, cadans, kleurencombinatie en lijnenspel. Het deinen van het ritme is deze levensgenieters liever dan moeizame constructies of psychologische studies.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De Fauve is een van de weinige schilders, voor wie het begrip decoratief geen afkeuring inhoudt. Integendeel hij vindt het de hoogste lof die een schilderij ten deel kan vallen… ,maar voor hem betekent decoratief evenzeer een intrinsieke luister in zich zelf, zodat het schilderij in welk milieu ook geplaatst door zijn eenvoud en zijn kracht en door zijn rust en grootheid zijn eigen schoonheid steeds bewaart.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “De schoonheid van fauvistische kunst wordt - we zagen dit reeds - niet door de voorstelling gewekt of door hetgeen we achter het schilderij hebben te denken, maar door de directe werking van het gehele schilderij als zodanig, evenals bij een luxe voorwerp zoals een Perzisch tapijt of een edelsteen.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Het schilderij moet ons volgens de Fauves geluk schenken; het moet bevrijdend op ons inwerken. Daarom moet het niet nodig zijn dat de toeschouwer het bestudeert of analyseert, ‘hetgeen zijn geest tegenhoudt’, zoals Matisse zich uitdrukt. Elders zegt hij dat het schilderij de toeschouwer moet ‘vasthouden zonder hem tegen te houden’.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
- “Het Fauvisme is een zuiver esthetische richting, die zich om levensvragen die buiten het gebied van de esthetica liggen niet in het minst bekommert. Het is l’art pour l’art in de engst toegespitste betekenis van het woord.”
* kenmerken, kunst, feiten en betekenis van het Franse Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief de Fauvistische kunst van de Fauvisten kunstenaars als Matisse - door Jacob Bendien
Aanvullende websites over het Fauvisme, voor o. a. werkstukken in ckv, vmbo, havo, hbo, hovo:
- vroege tekst van Henri Matisse van 1908, over zijn fauvistische schilderkunst
- Henry Matisse, his artist quotes on painting and Fauvism, in English











