- “Al in de tijd van de eerste bescheiden schreden naar deze objectiviteit brak de bolsjewistische revolutie uit. Haar op de spits gedreven rationalisme bracht overeenkomstige tendenzen met zich mee.”

- “Het Constructivisme gedijde in het nieuwe Rusland voorspoedig. De bolsjewistische revolutie heeft zonder twijfel rijkelijk bijgedragen aan de ontwikkeling van het nog onvolgroeide Constructivisme.”

- “Vooral door haar ontzag voor machines en voor technische constructies werden de Constructivisten meegesleept, die hierin een houvast zagen voor hun streven naar duidelijkheid en exactheid en tegen subjectiviteit en individualisme.”

- “De realiteit van de Constructivisten is die van de natuurwetenschappen, op grond van de ervaring opgebouwd. Al is deze realiteit door de mens geschapen, toch is ze niet minder objectief en niet minder meetbaar dan de werkelijkheid van de concrete natuurobjecten… .We hebben haar practisch in onze macht, evenals een machinist zijn machine.”

- “Constructie werd in de meest letterlijk betekenis van het woord hun ideaal.”

- “Maar ook de schilderkunstige middelen wil de Constructivist volkomen beheersen. Hij begon met de algemene oer-elementen van de schilderkunst vast te stellen.”

- “Schilderen was voor hem aanvankelijk in de eerste plaats een objectieve studie, een halsstarrig doorvoeren van de strengste vereenvoudiging van de schilderkunstige middelen, tot er tenslotte niets overbleef dan het bekende vierkante zwarte vlak van Malevich.”

- “Van hieruit werd de schilderkunst opnieuw opgebouwd. Echter niet naar onze subjectieve uitingsbehoeftes, maar naar de primitiefste mogelijkheden die zijn af te leiden van het zwarte vierkante vlak, de zogenaamde constructivistische of suprematistische elementen.”

- “De constructivistische elementen zijn bijvoorbeeld: twee zwarte vlakken naast en tegen elkaar (een horizontale verlenging van het zwarte kwadraat), een zwart vierkant recht boven en tegen een ander (een verticale verlenging van het zwarte kwadraat), enz. Vervolgens de cirkel, de driehoek, enz.”

- “Hier was niet langer plaats voor pittoreske bekoorlijkheden of verdieping in individuele gevoelens; de burgerlijke levenssfeer had afgedaan. Alleen constructies van objectief bepaalbare waardes die aan duidelijkheid en overzichtelijkheid niets te wensen overlieten werden gebruikt.”

- “Van de ingenieur viel veel te leren. Allereerst zijn nauwgezetheid, die niet met heftig en groot gebaar, maar met nauwkeurige berekening te werk gaat. Dat was toch wat het Constructivisme zocht: objectieve strenge werkelijkheidszin. Alleen… …in kunst valt er niets te berekenen. Men kon hoogstens ‘ingenieurtje’ spelen.”

- “De machine was weliswaar een lichtbaak, die de weg wees uit het expressionistische halfduister, maar het Constructivisme moest daarna eveneens nog weer van de machine zelf bevrijd worden. Het moest voor zijn constructies zijn eigen materiaal vinden en vooral zijn eigen statica en dynamica.”

- “Koper bijvoorbeeld kan voor een machine-onderdeel het aangewezen materiaal zijn. Voor de Constructivisten is koperkleur meestal te warm en te gloedvol. Ook de statica en dynamica in de kunst zijn geheel anders… .Een ingenieur verstaat onder evenwicht iets geheel anders dan een schilder.”

- “Men kan beweging suggereren door weer te geven hoe wij een ding in beweging zien. Bijvoorbeeld een snel draaiend rad, waarvan we de spaken niet meer elk afzonderlijk zien. Wanneer echter de Constructivisten beweging willen uitdrukken doen zij dit direct door de schilderkunstige middelen zelf. Zij suggereren beweging vooral door vorm en richting van de gebruikte figuren.”

- “Ook voor allerlei andere sensaties wordt bij wijze van proef een direct schilderkunstige uitdrukking gezocht, bijvoorbeeld voor de sensatie die een wegstervende klank in ons verwekt, of een electrische stroom of de magnetische aantrekkingskracht.”

- “Meestal verdiepen zij (de Constructivisten kunstenaars, fh) zich in feilloos werkende krachten, in spanningen en strenge bewegingslijnen die zij in de realiteit waarnemen; en de sensaties die deze hen geven beelden zij uit in hun constructies, nog reëler, nog nuchterder en zakelijker dan de werkelijkheid zelf, terwijl we toch onmiddellijk voelen dat ze fictief zijn.”

- “Wèl roept Lissitsky uit: ‘Schafft Gegenstande’ (maak voorwerpen / dingen, fh). Maar hiermee bedoelt hij geen reële dingen… .Maar waarom dan ‘Gegenstande’? Hij wil slechts schijn-dingen scheppen die zijn drang naar realiteit, naar de aarde tot uitdrukking brengen. Dingen van dezelfde hardheid, onverzettelijkheid, aard-gebonden als het leven dat hij dagelijks om zich heen ziet.”

- “Zijn doel is niet het leven ‘te versieren, maar om het te organiseren’.. .Hij schildert composities die de schijn wekken een ontwerp te zijn voor een of andere, op het praktische leven berekende constructie.. ..Wordt de kunst echter op deze wijze naast de praktijk van het leven niet een enigszins uiterlijk en overbodig aanhangsel?.”

- “De Constructivisten beperken zich in hun middelen niet alleen tot de schildersmaterialen, verf, krijt, enz., maar gebruiken alle mogelijke materialen indien deze zich lenen voor nauwkeurige bewerking, zoals metalen, glas, beton, enz…. ..Bovendien lenen deze zich beter tot het scheppen van dingen, nog reëler dan de realiteit.”

- “Niet alle Constructivisten concentreren zich in even sterke mate op de realiteit. Er zijn er ook voor wie het innerlijke leven een belangrijke plaats inneemt, zoals de niet-Russen Moholy Nagy, Kassak, Baumeister, enz. Hun schilderkunstige figuren hebben vaak een meer symbolische betekenis… …soms zonder enig direct verband met de werkelijkheid.”

- “Het werk van Moholy Nagy is kunst om de kunst. Lissitzky daarentegen is demonstratief. Hij is ethisch voor zover hij de bolsjewistische moraal van niet dromen maar doen, van liever raak dan schoon van gebaar propageert.”

- “Lissitsky wil niets weten van l’art pour l’art. Proun, - zo noemt hij zijn werk - is kunst om de werkelijkheidszin te demonstreren. Hij definiëert Proun in ‘Kunstismen’ (kunstblad, uitgegeven door Lissitsky en Hans Arp) als de ‘Umsteigestation von Malerei nach Architectur’ (overstapstation van schilderkunst naar architectuur, fh) .”

- “Moholy Nagy daarentegen haalt de verschillende technische gebieden niet door elkaar, maar beperkt elke techniek tot haar eigen gebied. Wanneer hij zich later (in Amerika, fh) meer op de fotografie en de film toelegt.. ..komt hij op voor zuivere fotografie en film en bestrijdt de imitatie van de schilderkunst op deze gebieden. Van een ‘Umsteigestation’ van fotografie naar schilderkunst of omgekeerd is hier geen sprake.”

- “De Suprematisten die eveneens tot de Constructivisten gerekend kunnen worden zijn meer verwant aan Moholy Nagy.. .De Suprematisten zijn de poëten onder de Constructivisten. Zij staren zich niet blind op rationalisatie, zoals vele Russische Constructivisten.”

- “Tekenend voor het verschil van beide richtingen is wel dat de Suprematist Malewitsch een boek schreef dat hij ‘Gegenstandlose Welt’ (wereld zonder voorwerpen / dingen, fh) noemt, terwijl Lissitsky het blad dat hij samen met Ehrenburg uitgaf juist ‘Gegenstand’ noemde.”

Aanvullende websites over kenmerken, concepten, betekenis en feiten van Constructivisme

Nederlandstalig

- korte beschrijving van het Russische Constructivisme op de Nederlandse Wikipedia, met veel links naar constructivistische kunstenaars

Engelstalig

- Russian Constructivism , its history, artists and meaning, described on the English Wikipedia